Narcisme: wat, waarom en hoe?

Wat typeert een narcist?

De cijfers laten uitschijnen dat je niet teveel schrik moet hebben om een narcist tegen te komen: 5%. Maar volgens mij is dit cijfer gebaseerd op het aantal narcisten dat zich aanmeldt voor therapie en mensen die een narcist kennen weten dat die kans zéér klein is. Voor personen met een narcistische persoonlijkheidsstoornis is er immers niets aan de hand. Het web van leugens en manipulaties is zo uitgebreid en effectief dat ze er zelf in gevangen zitten. Daarnaast is het best wel 'fijn' om een narcist te zijn, want hun manier van omgaan met mensen voedt hun ego en ze spelen zo met de waarheid dat die hun daden altijd rechtvaardigt. Alles is een recht, nooit een privilege voor de narcist. Je zal ze dus (bijna) nooit 'danku' of 'sorry' horen zeggen, tenzij het deel uitmaakt van hun manipulatie.

Nog enkele eigenschappen:

• Ze zijn vaak dominant en grensoverschrijdend: Stalking, in het midden van de nacht op je ramen en deuren komen kloppen, je vrijheid beperken, negatieve commentaar over een vriend die je in vertrouwen deelde me hem tegen die vriend vertellen ("eerder deze week zei je nog .... over hem") om de vriendschap kapot te maken,...

• Ze hebben vaak behoefte aan bewondering of bevestiging en kunnen niet tegen kritiek: Als je ze aanspreekt op hun gedrag zullen ze hier op reageren met giftige tegenkritiek. Ze luisteren niet, het gesprek is niet wederkerig en ze gebruiken jouw woorden tegen jezelf. Tussendoor zullen ze benadrukken hoe goed ze zijn in bepaalde zaken terwijl jij dat niet bent, zogezegd als 'tip in het leven'.

• Ze zijn een bodemloos vat: Of het nu om geld, aandacht, vrijheid,... gaat, ze nemen tot je niets meer over hebt om te geven en zullen hierbij geen enkel moment dankbaarheid tonen. Zoals gezegd, ze vinden het hun recht. Ook al sta je hen altijd bij, wil je het leven delen en heb je uren en dagen naar hun onsamenhangend verhaal geluisterd, ze blijven je beschuldigen dat je er niet voor hen bent, niet luistert en geen volledige 'ja' zegt tegen de relatie.

• Gebrek aan empathie: Hoe hard je ook je best doet om je standpunt en emoties over te brengen op een geweldloze, zachte manier, er zal geen begripvolle reactie tegenover staan. Of het moest deel uitmaken van hun manipulatie, in de poging om de relatie langer te laten duren zodat ze meer van je kunnen nemen. In hun daden zal je in ieder geval geen verandering zien. Doodleuk herhalen ze het gedrag waar je hen op aansprak.

• Ze hebben onredelijke verwachtingen: Hij zal zijn vrienden vragen om te praten met jou om de relatie te redden, maar als zij beseffen dat hij het zelf heeft verknoeid en er niets meer aan te doen is, is hij ervan overtuigd dat zijn vrienden de oorzaak zijn dat de relatie gedaan is.

• Manipulaties, gaslighting,...: Misschien wel de meest typerende, maar ook verwarrende eigenschap aan een narcist. (Bijna) alles wat uit zijn mond komt is manipulatief. Leugens, verdraaide waarheden, intimidatie, ontkenning van feiten, agressie, kop in het zand steken, afwimpelen,... Omdat je als normale mens nooit verwacht dat zoiets mogelijk is, ga je denken dat het aan jou ligt. En dit is de deur waardoor hij boort om je af te breken. Geleidelijk aan verlies je zelf jouw waarheid, zekerheid, zelfvertrouwen,.... Je begint te twijfelen aan je woorden, dus je zwijgt. Hij kan eisen dat het gezellig blijft als je over de problemen in de relatie wil spreken, om vervolgens een nieuwe grens te overschrijden die je niet mag bespreken. Zo bouwt hij laag op laag op laag, tot je mee in zijn web wordt gezogen.

• Sociaal isoleren: Als de narcist dit lukt, hang je ingekapseld in zijn web, weerloos tegen zijn aanvallen. Dit gebeurt op verschillende manieren. Hij zal actief proberen je sociaal netwerk af te breken, maar daarnaast zullen mensen die dichtbij je staan en zien wat er met je gebeurt zich afkeren van jou omdat je de waarschuwingen in de wind slaat (niet bedoeld, maar je begrijpt zelf amper waarom, dus kunt het ook niet uitleggen). Ze kunnen het niet aanzien dat je jezelf zo laat behandelen. En de meer subtiele isolatie komt van het feit dat de term 'narcist' een dubbele betekenis heeft en vaak verkeerd gebruikt wordt. Ze denken dat je overdrijft, het kost je energie om uit te leggen dat er een verschil is tussen narcistische trekjes en een narcistische persoonlijkheidsstoornis en je voelt je onbegrepen, beschaamd en alleen. En dat is al op voorwaarde dat je zelf ontdekt hebt in welke situatie je beland bent!

Hoe komt dit?

Stel je de geestelijke en emotionele capaciteiten van een normale mens in een taartvorm voor. Dan ontbreekt er bij de narcist een spie. Omdat je niet kunt functioneren zonder complete taart, zijn ze genoodzaakt om die spie bij iemand anders te halen. Zolang dit kan - en daar zullen ze voor zorgen, bij wie of waar dan ook - voelen ze de leegte niet en kunnen ze illusie over zichzelf recht houden. Dat maakt dus dat ze geen enkele behoefte zullen voelen om in therapie te gaan.

TIP:

Wanneer je als mens een fout maakt tegenover iemand anders heb je 3 momenten waarop je ervoor kunt zorgen dat de fout geen einde van de relatie betekent:

1. de fout NIET maken (logisch, maar iedereen maakt fouten)

2. ZELF initiatief nemen om er eerlijk over te zijn en het goed te maken

3. als je de fout toch maakt en je neemt niet zelf het initiatief is het bang afwachten... als het uitkomt zal je geconfronteerd worden met je fout en zal je ze alsnog moeten rechtzetten. Het zal alleen veel langer duren en meer moeite kosten. Je ondergaat met andere woorden de 'straf' die de andere partij je 'geeft' en legt je neer bij de tijd en ruimte die de andere nodig heeft om je te vergeven.

Dit verloopt normaal zo automatisch dat je er niet bij nadenkt. Maar hou deze stappen voor ogen wanneer je vermoedt dat je met één been in een narcistisch web hangt. Als hij/zij niet slaagt voor de 1 - 2 - 3 test, pak dan je boeltje en maak dat je wegkomt!

Probeer zelfs niet om er een uitleg aan te geven, want die kier zal hij gebruiken om je te manipuleren en hij zál slagen, maak je geen illusies.

Enkel wanneer ze nergens nog hun 'taart kunnen aanvullen' zullen ze misschien inzien dat ze moeten veranderen. Daarvoor moet zijn ganse netwerk zich eraan houden om het contact af te blokken, zelfs nieuwe mensen waarnaar hij op zoek gaat. Je begrijpt waarom het quasi onmogelijk is om de narcist te confronteren met zichzelf en zijn stoornis.

Voor de mensen die medelijden hebben en toch geneigd zijn hem (als moeder, broer,...) een onderkomen te geven en het contact te onderhouden: je helpt ze juist niét door het gedrag door de vingers te zien. Integendeel, je zorgt ervoor dat de weg naar genezing nog langer en moeilijker wordt, want elke dag nestelen de patronen zich dieper terwijl het web ingewikkelder wordt.

Als jij de persoon bent die tussen de narcist en zijn muur staat, ga dan uit de weg en zorg vooral voor jezelf.

Versterkende groetjes.