Narcisme, Egoïsme of gewoon... een beetje 'lomp'?

Onlangs had ik een discussie die me opnieuw deed beseffen hoe snel we geneigd zijn om iemand het label ‘narcist’ op te plakken. Begrijp me niet verkeerd: ik ben geen psycholoog en heb geen enkele bevoegdheid om diagnoses te stellen. Maar wat ik wél belangrijk vind, is dat we open blijven praten over gedrag dat ons raakt. Dat we durven aftoetsen bij anderen: “Is dit normaal? Zie jij dat ook zo?” Niet om te oordelen, maar om onze eigen visie uit te dagen.

Want laten we eerlijk zijn: we zijn allemaal wel eens egoïstisch. We maken sociale blunders, zeggen dingen die we niet menen, en ja — soms vertonen we trekjes die verdacht veel op narcisme lijken. Dat is op zich niet problematisch. Maar het zijn net die momenten die interessante discussies oproepen over de nuances tussen egoïsme, lompheid en manipulatie.

Narcisme is een hot topic. Misschien omdat we er eindelijk een naam voor hebben. Misschien omdat het vaker voorkomt. Of misschien omdat onze samenleving steeds meer draait rond het individu, en dat dat zijn sporen nalaat.

🎭 Een voorbeeld uit het leven gegrepen

Een kind wordt verwacht op het verjaardagsfeest van zijn neef langs vaderskant. De ouders zijn gescheiden, het kind woont bij de moeder, en zaterdag is ‘papadag’. Het lijkt logisch dat de vader het kind ophaalt en samen naar het feest gaat.

Maar de moeder voelt zich niet goed en stelt voor dat het kind al van vrijdag op zaterdag bij de vader logeert. Zo hebben ze meer tijd samen en kunnen ze zaterdagochtend meteen met de grootouders doorrijden naar het feest. Een praktisch voorstel, zou je denken.

Toch wordt het botweg afgewezen. Geen uitleg, geen alternatief. En wanneer ze doorvraagt, wordt de vader geïrriteerd en beëindigt hij het gesprek met een pijnlijke opmerking: “Jij wilt precies altijd maar af van onze zoon!” Terwijl het net omgekeerd is.

De dag voor het feest belt de nonkel — de vader van de jarige — met het voorstel om het kind zelf te komen halen. Omdat er nog steeds geen afspraken zijn met de vader, wordt dit het plan. Het is belangrijk voor de neef, de kinderen komen goed overeen.

Maar wanneer de moeder dit meldt aan de vader, eist hij plots zijn ‘papadag’ op. Blijkt dat hij zelf niet naar het feest gaat, zijn broer niet heeft ingelicht, en nu ook de aanwezigheid van zijn zoon saboteert. Geen excuses, geen schuldgevoel. Alleen chaos en gedoe.

Je zou dit gedrag nog kunnen afdoen als egoïstisch. Maar dan komt de uitspraak die alles een andere lading geeft: "Ik wil de ex van mijn broer niet zien, hoor. Niet nadat ze zo heeft gedaan tegen jou en mijn moeder!"

En daar wringt het. Want dat is geen lompheid meer. Dat is manipulatie. Het verdraaien van de situatie, het inzetten van emotionele argumenten om eigen gedrag te verantwoorden, zonder verantwoordelijkheid te nemen.

🔍 De nuance is belangrijk - daarom kwam ik tot een afbakening van de categorieën:

Een egoïst is iemand die zijn eigen willetje doordrijft, al dan niet ten koste van iemand anders, maar zal hier geen manipulatie voor gebruiken en heeft wel voldoende zelfinzicht en emotionele intelligentie om zich te excuseren als hij zich 'lomp' heeft gedragen.

Iemand die sociaal 'lomp' is kan egoïstisch overkomen en manipuleren, maar dan is dat eerder per ongeluk, door gebrek aan zelfinzicht en emotionele intelligentie.

Een narcist heeft geen zelfinzicht, dus voelt geen spijt of berouw, maar heeft wel een hoge emotionele intelligentie en zal dit misbruiken om zijn willetje door te drijven.

Benieuwd wat jullie visie hier op is. Is de 'definitie' genuanceerd genoeg? Klopt ze?

Alle feedback is welkom.

💬 Waarom dit delen?

Omdat we allemaal wel eens twijfelen: “Is dit normaal gedrag?” Omdat het helpt om ervaringen te delen, perspectieven te horen, en samen te zoeken naar wat gezond is — en wat niet. Want in een wereld waar het individu steeds meer ruimte krijgt, is het des te belangrijker om verbonden te blijven met elkaar.

Wat denk jij: herkennen we narcisme sneller, of zijn we gewoon gevoeliger geworden voor manipulatie?